Cogens

Facebook

LinkedIn

Copyright 2018 Cogens.
All Rights Reserved. | Design www.fuzzd.nl
 

Een vaststellingsovereenkomst opstellen is geen eenvoudige opgave

COGENS Advocaten > Nieuws  > Een vaststellingsovereenkomst opstellen is geen eenvoudige opgave

Een vaststellingsovereenkomst opstellen is geen eenvoudige opgave

a

1. Wat is een vaststellingsovereenkomst?

Een overeenkomst is pas een vaststellingsovereenkomst indien een einde wordt gemaakt aan een bestaand geschil of een bestaande onzekerheid, dan wel wanneer partijen een geschil of een onzekerheid willen voorkomen, aldus art. 7:900 BW. Het verdient daarom aanbeveling altijd duidelijk te maken om welke van de twee mogelijkheden het gaat door dit bijvoorbeeld in de overwegingen op te nemen.

2. Beëindigen of voorkomen?

Het onderscheid beëindigen tegenover voorkomen is van belang voor het antwoord op de vraag of de vaststelling in strijd mag zijn met dwingend recht. Strijd met dwingend recht is namelijk alleen toegestaan bij een vaststelling ter beëindiging van onzekerheid of geschil en niet bij het voorkomen daarvan; zie 7:902 BW en HR 6 januari 2017, ECLI:NL:HR:2017:19 (Blue Taxi/Stichting Sociaal Fonds Taxi).

3. Wanneer mag men afwijken van dwingend recht?

Een misverstand dat regelmatig opduikt is dat in een vaststellingsovereenkomst altijd mag worden afgeweken van dwingend recht. Dat is niet zo. Art. 7:902 BW bepaalt dat een vaststelling ‘ook geldig [is] als zij in strijd mocht blijken met dwingend recht’. Dat betekent dat indien partijen ter beëindiging van onzekerheid of geschil omtrent een bepaald juridisch punt een vaststelling overeenkomen, deze ondanks mogelijke strijd met dwingend recht toch geldig is.

Dat betekent echter niet dat indien partijen weten dat wat zij overeenkomen in strijd met dwingend recht is, een dergelijke beslissing desondanks geldig is. Het bewust buiten toepassing laten of onjuist toepassen van een regel van dwingend recht, brengt de vaststelling steeds in strijd met de openbare orde of goede zeden. Een vaststelling die afwijkt van dwingend recht is slechts toegestaan voor zover over de uitleg of toepassing van dat dwingende recht in redelijkheid van mening kan worden verschild en welke uitleg of toepassing pas achteraf onjuist blijkt te zijn.

4. Bindend advies

Artikel 7:900 lid 2 BW biedt de mogelijkheid de vaststelling tot stand te laten komen krachtens een aan een derde opgedragen beslissing. Dit is de juridische basis van het bindend advies. Een bindend advies mag ook aan twee of meer bindend adviseurs worden opgedragen, hoewel de wet er niets over zegt. Anders dan bij arbitrage mag het aantal bindend adviseurs even zijn, al is dat om voor de hand liggende redenen niet verstandig.

5. Vorderen van nakoming

Indien op grond van een bindend advies een van beide partijen die iets moet doen niet nakomt, kan de wederpartij nakoming bij de rechter vorderen. Pas na toewijzing van deze vordering heeft de schuldeiser een executoriale titel. Ook dit is een verschil tussen bindend advies en arbitrage, want een arbitraal vonnis kan, na verkregen verlof, direct worden geëxecuteerd.

6. Uitsluiting van ontbinding

Indien één van beide partijen namelijk nog iets moet doen en dit niet doet, levert dit een tekortkoming op die door de andere partij kan worden aangegrepen om de overeenkomst te ontbinden. Dat is meestal geen aantrekkelijk perspectief. Bij uitsluiting van ontbinding vertaalt iedere tekortkoming zich in schadevergoeding, mits de tekortkoming toerekenbaar is.

7. Eens doorgehaald is altijd doorgehaald

Indien tijdens een procedure een schikking wordt bereikt, is een vast onderdeel van de bereikte overeenstemming het doorhalen van de lopende procedure. Haal de procedure niet eerder door dan nadat de wederpartij aan haar verplichtingen heeft voldaan. In de zaak die heeft geleid tot Rb Rotterdam 24 juni 2016, ECLI:NL:RBROT:2016:5174 was dit kennelijk niet goed gegaan. De procedure was al doorgehaald maar de vaststellingsovereenkomst werd niet nageleefd. De eiser wilde doorprocederen, maar de rechtbank oordeelde: eens doorgehaald is altijd doorgehaald.

8. Dispositief stelsel en declaratoir stelsel

De regeling in het BW is gebaseerd op een zogenaamd dispositief stelsel. Dat wil zeggen dat niet de vaststelling zelf de beoogde rechtsgevolgen bewerkstelligt. Dat is het geval bij een declaratoir stelsel. Zie artikel 7:901 lid 1 BW: de totstandkoming van de vaststelling is gebonden aan de vereisten waaraan moet worden voldaan om de met de beslissing beoogde rechtstoestand tot stand te brengen. Bijvoorbeeld: in een geschil over de eigendom van een huis dat op naam van A staat wordt beslist dat het aan B toekomt. A moet dan het huis vervolgens aan B leveren (art. 7:901 lid 2 BW).

9. Wanneer is een vaststellingsovereenkomst vernietigbaar?

Een vaststellingsovereenkomst is slechts vernietigbaar indien gebondenheid aan de beslissing in verband met de inhoud of de wijze van totstandkoming in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn; zie art. 7:904 lid 1 BW. Dat is een zware toets die in de praktijk leidt tot een slechts marginale toetsing. Maar onmogelijk is het niet, zo blijkt uit Rb Midden-Nederland 10 december 2014, ECLI:NL:RBMNE:2014:6833 (Waner-Kaufmann/Gemeente Utrecht) betreffende het schilderij van Jan van Scorel, Madonna met wilde rozen. In deze zaak werd een bindend advies van de Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog (de Restitutiecommissie) vernietigd wegens een schending van het beginsel van hoor een wederhoor.

10. Finale kwijting

Vergeet niet in beginsel altijd een bepaling op te nemen waarin partijen over en weer, nadat alle verplichtingen uit de vaststellingsovereenkomst zijn nagekomen, elkaar finale kwijting verlenen. Dat voorkomt dat een van beide partijen nog iets van de ander kan vorderen. Indien over één (deel)onderwerp geen vergelijk kan worden bereikt, kan dat ene onderwerp natuurlijk buiten de finale kwijting worden gehouden. Maar soms leidt dat ene (deel)onderwerp dan weer tot een procedure; zie HR 26 september 2014, ECLI:NL:HR:2014:2797 (X/Scheper Ziekenhuis).

Cogens Advocaten is u graag van dienst bij het opstellen van een vaststellingsovereenkomst.